Раён Фартоў у Гродна: вандроўка паміж даўжэзных дамоў

Гісторык і краязнаўца Ян Лялевіч распачынае на Гродзенскім Зялёным партале серыю тэкстаў пра гарадскія раёны. Вандроўку пачнём з Фартоў. Тапаграфічна «Фарты» асацыююцца ў гарадзенцаў са скрыжаваннем БЛК і вул. Дамброўскага — месцам канечнага прыпынку тралейбуса № 3. Насамрэч гэта вялікі мікрараён Гродна, абмежаваны вуліцамі Дамброўскага — БЛК — Горкага — Багуцкага. Фарты можна назваць раёнам даўжэзных дамоў — менавіта тут знаходзіцца, бадай, самы доўгі дом у горадзе, «500-кватэрны». Раён яшчэ цікавы перападамі рэльефу — часам на момант можа падасца, што гэта нейкі раёнчык з забудовамі ў Падкарпацці.

«Фарты» знаходзяцца на самым паўночным захадзе горада. Са збудаваннем раёна на мяжы 1960-70-х гадоў горад спыніў свой рост ў гэтым накірунку, упёршыся вуліцай Дамброўскага ў ахоўныя зоны Нёмана на захадзе і камбіната будматэрыялаў на поўначы.

Пачнем сваю вандроўку па «Фартах» з самага дальняга закуточка. Дабрацца сюды непасрэдна з цэнтра можна нязменным яшчэ з савецкіх часоў аўтобусам № 20. Ехаць трэба да самага канечнага прыпынку, пiша Гродненский зеленый портал.

Андрэй Чарнякевіч пра архітэктурную спадчыну Гародні: «Мы страцілі роўна столькі, колькі паспелі сабе прысвоіць»

Архітэктурная дамінанта вуліцы Дамброўскага — гэта шэрыя панэльныя 5-павярховікі. Ну можа характэрнай адметнасцю раёна з’яўляюцца закругленасці перыметраў гэтага тыпу дамоў і велізарныя аркі — такія дамы, апроч як на «Фартах», нідзе больш у горадзе не пабачыш. Чатыры комплексы з трох такіх вось панэлек — гэткія чатыры сапраўдныя фартэцыі.

Даўно раён не чуў характэрны звон, які даносіўся штовечар ад «ганучніка» — смеццявоза. Зараз яго замяняюць адмысловыя пляцоўкі смеццязбору.

У вуглах «фартэцый» размяшчаюцца гэткія капаніры — сцены міні-замкаў. Але па элементарным аглядзе аказваюцца агароджамі унутраных падворкаў крамаў.

Такім чынам, пры кожнай «фартэцыі» ёсць свая прадуктовая крама. Крама «Еўраопт» колісь была крамай для дзяцей: цацкі, школьныя прыналежнасці, дзіцячая вопратка.

Серыя «фартэцыяў» сканчаецца пасярэдзіне вуліцы, каля гімназіі № 5. Збудавалі яе на пачатку наднёманскага яра. Побач з былой СШ № 21 стаіць былы палац сямейных урачыстасцяў — сапраўдны помнік архітэктуры савецкага функцыяналізму.

Школьны стадыён, як і сама гімназія, размешчаны ў яры. На схіле некалі былі лаўкі на трыбунах…

Наогул пагоркавасць надзвычай уласцівая ўсяму мікрараёну. Адбіваецца на гэтым не толькі Гарадзенскае ўзвышша, але і блізкасць да Нёмана ў прыватнасці — савецкім праектыроўшчыкам патрэбна было толькі граматна выкарыстаць рэльеф.

Месцамі перапады вышыняў настолькі моцныя, што можа падацца, нібы гэта Падкарпацце.

Тут мы ўжо выходзім на вуліцу імя яшчэ аднаго рэвалюцыянера ХІХ ст., паплечніка Кастуся Каліноўскага, Валерыя Ўрублеўскага.

Для вул. Урублеўскага ўжо больш характэрныя жоўтыя 9-павярховікі — «чэшкі». Зрэшты, таксама тыповая забудова, якую можна спаткаць ва ўсіх кутках горада. На адным з такіх дамоў вісіць слабазаўважная (мажліва, адмыслова) шыльда-барэльеф Урублеўскага. На вышыні пад тры метры, за галінамі дрэваў, далёка ад ходнікаў вуліцы — аб існаванні барэльефа хіба нават мясцовыя жыхары слаба ведаюць…

Гродно как город мечты: каким его видят горожане?

Прыдалася бы ўсталяваць яе ў больш ажыўленым месцы дзе-небудзь на пачатку вуліцы, напрыклад, на сцяне «Залатога цялёнка».

Яшчэ адзін савецкі функцыяналізм. Мінімалістычны і стылёвы сведак мінулай эпохі. Ад пачатку месцяцца дзве кнігарні, а ў суседстве рэстаран — некалі ж легендарная «Чырвоная Шапачка» з гульнявымі аўтаматамі і рыбкамі ў вялікіх акварыюмах.

Урбаніст Андрэй Карпека: Змяніць якасць прасторы гарадскіх спальных раёнаў цалкам рэальна

Гандлёвы цэнтар «Вясёлка» — з савецкіх часоў адзін з пунктаў жыцця раёна. Тут і ўласна вялікая прадуктовая крама з барам для пацаноў раёна, і «апорка» для стрымлівання пацаноў, рэстаран, і пральня, цырульня, рамонт гадзіннікаў, нарэшце абменнік.

Побач кіёскі, якія задаволяць тыя патрэбы, якіх не знойдзеце ў «Радуге». У 1990-я тут стаялі крытыя драўляныя лаўкі — міні-кірмаш. Сюды сцякалася ўся мясцовая дзятва — менавіта тут прадпрымальныя бабкі ўпіхвалі постсавецкім дзецям турэцкія жуйкі, цукеркі і іншую смакату. Асабліва запомнілася, як бабкі для рэалізацыі дарагога нямецкага шакаладу ўмудраліся плітку трушчыць па кавалках і загортваць гэтыя асобныя адламкі ў фальгу — бізнэс 90-х.

Вуліцай далей, следам за паліклінікай № 4 спрадвеку пустое поле, роўнае, можна сказаць, гладкае. Некалі пагаворвалі, што гэтае месца мелі аддаць пад будаўніцтва касцёла. Сапраўды дзіўна, чаму такая файная пляцоўка пустуе — напэўна, для нечага берагуць. А так, летам цудоўны футбольны пляц для мясцовай пацанвы.

Адметны 13-павярховік, падобнага вы не сустрэнеце больш нідзе ў Гродне. На мой погляд, адзін з найбольш сімпатычных жылых дамоў эпохі застою ў нашым горадзе. Поруч каскад фантанчыкаў, праўда, ніхто і не ўспомніць, калі яны працавалі.

«Вялікая Кітайская сцяна», «500-кватэрны» — самы доўгі дом ва ўсім горадзе. Насамрэч, намінальна гэта тры дамы, аб’яднаныя ў адзін непарыўны перыметр. А як па мне, дык два спалучаныя дамы з «Дамброўскіх фартэцый».

Цэнтар кіравання «Горкай» — ГОРадзенскім Касмічным Апаратам.

На пачатку 90-х тут знаходзілася першая на раёне камісійная крама. Відакі, плэеры — сюды любіла зазіраць шпана, якая магла памарыць пра нешта большае, чым жуйкі ад бабак з-пад «Радугі».

СШ № 22 падзялілася сваімі плошчамі з абласной кадэцкай вучэльняй — вечарамі з пляца перад школай даносяцца вайсковыя спевы маладзёнаў, нават па-беларуску!

Зрабіўшы такую колавую вандроўку па Фартах-1, застаецца ўражанне як аб звыклым спальным раёне — нічога, што кранула б аматараў прыгожага. Каб пабачыць нешта мастацкае, трэбы пайсці ўглыб гэтых шэрых і жоўтых панэлек. У сэрцы мікрараёна крыецца, на мой погляд, самае цёплае і сонечнае — дзіцячыя садочкі. У адным месцы іх тут засяроджана побач адзін з адным цэлых шэсць. І няхай адзін з іх быў аддадзены пад скураны дыспансэр, а іншы пад рэабілітацыйны цэнтр — усё адно, Фарты-1 — найлепшы раён для маладых сем’яў у плане неабходнай інфраструктуры. Садочкі для дзяцей, паліклініка, прадуктовыя крамы, нарэшце — Пышкі. А паглядзіце, якія цудоўныя маёлікі на гэтых садочках.

Гродно Форты район экскурсия фото
Если вы заметили ошибку, выделите необходимый текст и нажмите Ctrl+Enter, чтобы сообщить об этом редакции
Автор
(0 оценок)
Актуальность
(0 оценок)
Изложение
(0 оценок)
572 просмотра в октябре
Я рекомендую
Пока никто не рекомендует

Комментарии

Комментарии предназначены для общения, обсуждения и выяснения интересующих вопросов

Общество
В редакцию Сайта Гродно 015.BY обратилась читательница, которая случайно стала свидетелем достаточно противоречивого происшествия: в одном из гродненских дворов большая собака загрызла маленькую при полном попустительстве хозяина сильнейшей из них. Она задается вопросом - что делать в такой ситуации и как наказать наглого собачника? Всё случилось в пятницу утром во дворах в районе новостроек на улице Дзержинского возле дома 56Б. Хаски, находившийся без нам...
Фотофакт
Сегодня в Гродно появился очередной арт-объект. В центре города на пешеходной улице Советской установили урну в виде дворника. Отметим, что эту новинку анонсировал Сайт Гродно 015.BY неделю назад. Установленная арт-инсталляция представляет собой фигуру дружелюбного дворника - в одной руке у него метла, а в другой - крышка от урны. На самой мусорке, помимо традиционных благодарностей на разных языках, надпись на желтом фоне -"Маленькая победа для тебя, боль...
Общество
Уголовное дело в отношении 31-летней жительницы города Гродно возбуждено по части четвертой статьи 211 уголовного кодекса Республики Беларусь – «Присвоение либо растрата». По предварительной версии девушка в период с 2015 года по сентябрь 2018 года вместе со своей сестрой вносила заведомо ложные данные в финансовый отчет. «Лишние» деньги они забирали себе, таким образом, получая дополнительную прибыль в собственный карман.  «С 2015 года данные граждане ра...
Общество
Случай произошел на улице Антонова в Гродно. Ранним утром сторож одного их административных зданий отправился на очередной обход и решил по дороге отнести личные вещи в машину. Каково было его удивление, когда он увидел на водительском сидении своего авто незнакомого мужчину.    – Он был в полусонном состоянии, что-то невнятно бормотал. А когда я попросил его выйти, стал вести себя агрессивно, материться и утверждать, что находится в своей машине. Мне пока...
Погода
Бабье лето уже скрылось за углом, а на смену ему приходит настоящая суровая осень. Предстоящая неделя в Гродно будет холодной и дождливой, солнышко станет крайне редким гостем. Температура воздуха в течение недели не прогреется выше +9. В понедельник, 22 октября, в Гродно облачно с прояснениями, вечером возможен дождь. Ветер юго-западный 6 м/с, относительная влажность воздуха 85%, атмосферное давление 764 мм.рт.ст. Температура днём +7...+9°C Во вторник, 23...
Фото
В воскресенье около 19:00 произошла серьезная авария на перекрестке у поворота на Коробчицы. В аварию попали два автомобиля – Audi и машина службы такси. Автомобиль Audi двигался из города в прямом направлении в сторону д.Королино, а Volkswagen двигался из Коробчиц в сторону д.Тарусичи. Выезжая на перекресток, водитель такси не уступил дорогу Audi. В результате столкновения оба автомобиля вылетели в кювет, сообщает NewGrodno.by. У водителя такси 1997 года...
Интервью
Огромные светильники на потолках и стенах давно не в моде. Сегодня при выборе освещения поклонники качества и минимализма ориентируются на экономию пространства, денег и электроэнергии. Речь идет исключительно о светодиодном освещении - новом слове в технологии искусственного света. Директор ООО «Лайт-эл» Антон Турченков рассказал Сайту Гродно 015.BY о том, где применяется светодиодное освещение и почему это самый долговечный, удобный и бюджетный вариант н...
Общество
Правительство рассмотрит возможность сделать неделю в мае следующего года «выходной». Об этом в эфире «Беларусь 1» заявил министр экономики Дмитрий Крутой. В мае 2019 года на одну неделю выпадает несколько выходных дней: 7 мая, во вторник, — Радуница, традиционно понедельник в этом случае объявляется выходным днем с отработкой в какую-либо субботу. А 9 мая, в четверг, — день Победы, поэтому пятницу, вероятнее всего, также объявят выходным днем — также с пе...
Видеофакт
В Гродно на улице Буденного солидный на вид мужчина буквально бросился под автомобили, перебегая четырехполосную проезжую часть на запрещенный сигнал светофора. Удивительно, что делал он это в непосредственной близости от легковушки и буса. Инцидент заснял на видео пользователь АвтоГродно Денис. Очевидец говорит, что в один момент даже сомнений не было, что микроавтобус "подвезет" мужчину. По исходной видеозаписи видно, что водитель буса резко тормозил - м...